Doctors from afar meeting rural Oregon's needs
http://www.oregonlive.com/health/index.ssf/2009/04/doctors_from_afar_meeting_rura.html
by Gosia Wozniacka, The Oregonian
Friday April 17, 2009
Across rural Oregon, more people travel long distances to see a doctor, or wait weeks or months for appointments. It takes as long as two years for some health centers to recruit a single physician, because many want to work for better pay in metropolitan areas.
The remedy to this crisis comes from India, the Philippines, Canada, Syria, Pakistan and more than 20 other far-flung nations.
Since 2005, Dr. Geraldine Somera, a native Filipina, has worked as a primary care doctor at the North Bend Medical Center in Coos Bay. At the Willamette Valley Medical Center in McMinnville, Dr. Atiq Syed from India has cared for patients while they are in the hospital.
Syed and Somera are two of 73 foreign-born physicians practicing in Oregon under a visa waiver program. It allows foreign doctors to remain in the United States if they accept employment in communities without enough physicians.
The program is a boon, Oregon health officials say, because many Oregonians have limited access to doctors -- there aren't enough U.S. doctors who want to serve them. Some Oregon towns "are so desperate for providers," said Jo Johnson, recruitment coordinator with Oregon Health & Science University's Office of Rural Health, that "foreign-born physicians can make the difference between having a doctor and having no doctor."
Last month, Congress renewed the visa waiver program for six months. Legislation to expand it and make it permanent was introduced.
"Foreign-born doctors are a big asset for us," Johnson said. "They don't fill the whole gap, but they are a key factor in the system."
Doctor shortage
In Oregon, most rural counties are already considered in crisis.
A 2004 report by OHSU's Office of Rural Health suggests a "looming shortage of physicians." The reasons: Population growth in Oregon exceeds growth in the number of physicians; nearly half of the state's practicing physicians are over 50 and approaching retirement; and the state is already experiencing shortages in rural areas and in several specialties.
An estimated 50 percent of Oregonians and 20 percent of Americans nationwide live in a Health Professional Shortage Area, a federal shortage designation. That can mean a geographic area; a population group such as farmworkers or homeless or low-income people; or an understaffed medical facility. The designated areas have a low ratio of doctors to patients and lack access to health care in surrounding areas because of distance, overuse or other barriers.
Projections show that by 2020, the nation could fall short by as many as 200,000 doctors. There is an average of five doctors per 1,000 residents in Multnomah County, for example, but only one per 1,000 residents in counties such as Tillamook, Linn or Jefferson, according to the Office of Rural Health.
"We're only a year or so away from a wave of baby boomers and a population that will require growing medical attention," Johnson said.
To prepare, Johnson said, Oregon is increasingly relying on the visa waiver program, which was initiated in 1994 by Sen. Kent Conrad, D-N.D. Each state is eligible for up to 30 waivers a year for foreign-born physicians. The physicians enter the United States on a J-1 visa to complete a medical residency and must return to their country for at least two years before applying for another visa. If they agree to serve a rural community for a minimum of three years, the return requirement is waived.
Oregon began participating in the program in August 2002 and may need foreign doctors for years to come.
Studies show American physicians prefer living and working in urban, high-income areas. They tend to specialize -- it pays more and offers flexible hours -- and they shun primary care, even as an aging population is increasing the need for primary care doctors.
Studies show nonmetro American physicians work longer hours, earn less, and get a higher percentage of their revenue from cumbersome Medicaid and Medicare reimbursements.
Ethical issues
Recruiting foreign-born doctors can be a balancing act. Critics say the practice is unethical because it takes health care wealth away from impoverished nations. And recruiters have to entice medical school candidates from abroad to settle in small towns that have little to offer in culture and infrastructure.
Somera, who received her undergraduate education and medical degrees in the Philippines, along with a specialty in surgery, came to the United States because a close friend from medical school held a green card. And, Somera said, the move would allow her to become financially independent.
"If I became a doctor in the Philippines, I would never get paid enough to own my office, have a car or pay my bills," she said.
Somera completed her internal medicine residency training at Southern Illinois University School of Medicine. Still, Coos Bay -- where she administers Pap smears, cholesterol screenings and breast exams, treats respiratory tract infections and other acute conditions -- was, at first, a shock for the doctor who hails from a big city and had visited New York and Los Angeles.
"Coming from Manila, the capital of the Philippines, I used to be in the center of everything," she said. "Big city, great restaurants, great shopping, that's what I'm used to."
But Somera said she found unexpected positives in Coos Bay: cheaper rent, no traffic, living a few minutes from work, beautiful beaches, and a pace that's more laid back. She even found a small population of Filipinos.
For the most part, Somera's experiences have been positive. She speaks almost perfect English but recognizes that she practices in a historic rural fishing community and that some of her older patients might not understand her accent.
Still, Somera likes it so much in Coos Bay that after her three-year service was over, she renewed her contract with the North Bend Medical Center and is applying for a green card. More than 80 percent of foreign-born physicians who completed their visa waiver contracts in Oregon have remained with the same employer.
Somera said working in the Philippines was challenging because it's a Third World country. Many people live below the poverty line, and health care is so expensive that it's geared to treat patients in acute situations only. Medication and technology are limited.
"The system is so broken down back home that I don't see myself being able to work there," Somera said. "I feel there is more structure here, more financial reward and it's more rewarding to do the job."
Somera acknowledges the medical "brain drain" happening in the Philippines and other countries with physician shortages. A World Health Organization report released in 2006 shows the employment of foreign doctors by wealthy countries burdens the poor countries that financed their education.
Somera hopes to go on medical missions to the Philippines and in this way offer medical care to her country of birth.
Part of the solution
Foreign doctors such as Somera are just one piece of solving Oregon's rural health care puzzle, said Johnson, the recruiting coordinator. "They are not a solution to the problem."
The federal government needs to look at comprehensive change, she said. That includes making more children interested in science and educating more U.S. doctors, especially family medicine doctors. Higher reimbursements for primary care are part of the puzzle, as are lower school loans, she said. More emphasis also needs to be placed on prevention. Finally, nurse practitioners and other midlevel health professionals can play a bigger role in treating patients.
In the meantime, Johnson hopes Congress expands the visa waiver program and makes it permanent so more foreign-born doctors can relieve Oregon's shortage.
"We need physicians," she said. "It doesn't matter which country they come from."
-- Gosia Wozniacka; gosiawozniacka@news.oregonian.com
Read more!
Saturday, April 18, 2009
Wednesday, April 15, 2009
NAFTA's results
This week, I interviewed an agricultural expert from Oaxaca, Mexico. He talked about the North American Free Trade Agreement, its effect on Mexican farmers, and the reasons for massive immigration of undocumented workers to the U.S. It's a pretty interesting perspective and one that's rarely heard.
Mexican farm expert lobbies for NAFTA change
http://www.oregonlive.com/business/index.ssf/2009/04/mexican_farm_expert_lobbies_fo.html
by Gosia Wozniacka, The Oregonian
Wednesday April 15, 2009
Oaxaca, Mexico-based agriculture expert Baldemar Mendoza Jimenez works with rural communities that abide by a traditional form of self-organization, including a system of community service.
But this system, Jimenez says, was nearly destroyed by the North American Free Trade Agreement, leading to massive migration of Mexican farmers to the United States and our current crisis with illegal immigration. NAFTA was implemented in 1994 to remove barriers to trade and investment between the United States, Canada, and Mexico.
Jimenez works for the Union of Organizations of the Sierra Juarez of Oaxaca, which teaches farmers how to restore traditional farming methods, including organic, sustainable agriculture and crop diversity. His organization's goal is to reverse adverse effects of NAFTA: save and share traditional farming methods, restore food independence and halt the migration of Mexican farmers to the United States.
Jimenez answered questions during a recent interview, which has been edited for length and clarity.
15 years after the implementation of NAFTA, what are the results on the ground in Mexico?
In general, the free trade agreement has led to a breakdown of the community in Mexico. In indigenous communities, every person performs volunteer work for the good of the community, such as working on constructing a school, clearing a road, or digging a water well. NAFTA weakened the system of community duties, because there are fewer community citizens to do the work. They have abandoned the fields and migrated to the United States.
Those who come back have a hard time re-adapting and often don't want to perform communal labor. Many community obligations are left to women. But when a family stops performing communal work, they loose their rights in the community, for example the right to cultivate the land. It generates many conflicts and the fabric that binds our community is lost.
Why did so many Mexican farmers migrate to the U.S.?
NAFTA undermined traditional agriculture methods and created a dependence on pesticides. It took away government price guarantees for corn and other products. It left the free market to regulate prices. To keep up, Mexican farmers sowed more corn. Diversified crops were substituted with monocrops. The government and agrobusinesses encouraged farmers to use pesticides to increase yield from the fields.
The Mexican government also approved the experimental planting of GMO corn. Our native corn was contaminated with genetically modified corn and farmers stopped using native seeds.
As a result, farmers abandoned traditional, sustainable farming practices. Their soil was contaminated by the use of agrochemicals. It became dependent on the pesticides, so farmers had to pay more to buy them. Many could not make ends meet. They abandoned their lands, left to work in maquiladoras, and emigrated to the United States.
Because farmers were no longer cultivating diverse crops and they couldn't compete with market prices, Mexico started to import food from the U.S. Now, Mexico is completely dependent on U.S. foods. In 2003, out of every 100 agricultural products that Mexicans ate, 93 were bought from the United States -even corn, beans, and rice, the staples of Mexican diets. Despite the free trade agreement, the U.S. continues to subsidize its farmers, allowing them to dump huge amounts of corn into Mexico and driving Mexican farmers to abandon their crops.
Do you see any positive effects of NAFTA in Mexico, especially in Oaxaca?
From the point of view of our reality, none. There may be some positive effects in other parts of Mexico, but usually it benefits people who are close to the government, people who have money, and not farmers. We are told Mexico has reduced the amount of corn it buys from the U.S. But those who sell corn in Mexico these days are not farmers, and often they're not even Mexican. They are business people who are making money in this new reality.
What does this mean for the United States today?
Here in the United States, you criminalize the migrants. You talk about protecting your borders, being more vigilant because immigrants are dangerous. But there is no clear public policy to find real solutions to real problems. Migration will continue as long as Mexican farmers are loosing their way of life. Even if some are now returning from the U.S. to Mexico because of the economy, there are others in Mexico getting ready to cross the border. The loss of food sovereignty is growing, and the people who are coming back from the U.S. are not used to working in the fields. What we really need is to urge the government to renegotiate NAFTA.
Organic, sustainable agriculture is hot in the United States. What can Americans do to help farmers in Mexico?
Here in the U.S. and elsewhere, only those who have money have access to good food. At one point in time, it was the poor farmers who had access to it. We should go back to that. First, farmers should not sow to sell. They should think about growing healthy food. Second, we need to understand that we're part of a system, a globalized food market, and we can harm the farmers that grow our food.
In the United States, most people don't have food sovereignty. They buy it. But if you really want to eat healthy, every family should try to grow some of their food. This would reduce dependence on large corporations that produce food at the cost of the small farmer. And it would give people options to decide what to eat. Many already grow their own gardens. It's better to grow your own. Just because you see organic produce at the supermarket doesn't mean that the farmer gets a fair price from the sale of that product.
And those who can't grow their food can also do something. The idea of fair trade doesn't mean you have to sow your own food. It can mean choosing to eat local foods and thinking about how your food gets to your kitchen table. We know there are many people who want to change their way of life. If every time there is more of us, change will come.
--Gosia Wozniacka: 503-294-5960; gosiawozniacka@news.oregonian.com
Read more!
Mexican farm expert lobbies for NAFTA change
http://www.oregonlive.com/business/index.ssf/2009/04/mexican_farm_expert_lobbies_fo.html
by Gosia Wozniacka, The Oregonian
Wednesday April 15, 2009
Oaxaca, Mexico-based agriculture expert Baldemar Mendoza Jimenez works with rural communities that abide by a traditional form of self-organization, including a system of community service.
But this system, Jimenez says, was nearly destroyed by the North American Free Trade Agreement, leading to massive migration of Mexican farmers to the United States and our current crisis with illegal immigration. NAFTA was implemented in 1994 to remove barriers to trade and investment between the United States, Canada, and Mexico.
Jimenez works for the Union of Organizations of the Sierra Juarez of Oaxaca, which teaches farmers how to restore traditional farming methods, including organic, sustainable agriculture and crop diversity. His organization's goal is to reverse adverse effects of NAFTA: save and share traditional farming methods, restore food independence and halt the migration of Mexican farmers to the United States.
Jimenez answered questions during a recent interview, which has been edited for length and clarity.
15 years after the implementation of NAFTA, what are the results on the ground in Mexico?
In general, the free trade agreement has led to a breakdown of the community in Mexico. In indigenous communities, every person performs volunteer work for the good of the community, such as working on constructing a school, clearing a road, or digging a water well. NAFTA weakened the system of community duties, because there are fewer community citizens to do the work. They have abandoned the fields and migrated to the United States.
Those who come back have a hard time re-adapting and often don't want to perform communal labor. Many community obligations are left to women. But when a family stops performing communal work, they loose their rights in the community, for example the right to cultivate the land. It generates many conflicts and the fabric that binds our community is lost.
Why did so many Mexican farmers migrate to the U.S.?
NAFTA undermined traditional agriculture methods and created a dependence on pesticides. It took away government price guarantees for corn and other products. It left the free market to regulate prices. To keep up, Mexican farmers sowed more corn. Diversified crops were substituted with monocrops. The government and agrobusinesses encouraged farmers to use pesticides to increase yield from the fields.
The Mexican government also approved the experimental planting of GMO corn. Our native corn was contaminated with genetically modified corn and farmers stopped using native seeds.
As a result, farmers abandoned traditional, sustainable farming practices. Their soil was contaminated by the use of agrochemicals. It became dependent on the pesticides, so farmers had to pay more to buy them. Many could not make ends meet. They abandoned their lands, left to work in maquiladoras, and emigrated to the United States.
Because farmers were no longer cultivating diverse crops and they couldn't compete with market prices, Mexico started to import food from the U.S. Now, Mexico is completely dependent on U.S. foods. In 2003, out of every 100 agricultural products that Mexicans ate, 93 were bought from the United States -even corn, beans, and rice, the staples of Mexican diets. Despite the free trade agreement, the U.S. continues to subsidize its farmers, allowing them to dump huge amounts of corn into Mexico and driving Mexican farmers to abandon their crops.
Do you see any positive effects of NAFTA in Mexico, especially in Oaxaca?
From the point of view of our reality, none. There may be some positive effects in other parts of Mexico, but usually it benefits people who are close to the government, people who have money, and not farmers. We are told Mexico has reduced the amount of corn it buys from the U.S. But those who sell corn in Mexico these days are not farmers, and often they're not even Mexican. They are business people who are making money in this new reality.
What does this mean for the United States today?
Here in the United States, you criminalize the migrants. You talk about protecting your borders, being more vigilant because immigrants are dangerous. But there is no clear public policy to find real solutions to real problems. Migration will continue as long as Mexican farmers are loosing their way of life. Even if some are now returning from the U.S. to Mexico because of the economy, there are others in Mexico getting ready to cross the border. The loss of food sovereignty is growing, and the people who are coming back from the U.S. are not used to working in the fields. What we really need is to urge the government to renegotiate NAFTA.
Organic, sustainable agriculture is hot in the United States. What can Americans do to help farmers in Mexico?
Here in the U.S. and elsewhere, only those who have money have access to good food. At one point in time, it was the poor farmers who had access to it. We should go back to that. First, farmers should not sow to sell. They should think about growing healthy food. Second, we need to understand that we're part of a system, a globalized food market, and we can harm the farmers that grow our food.
In the United States, most people don't have food sovereignty. They buy it. But if you really want to eat healthy, every family should try to grow some of their food. This would reduce dependence on large corporations that produce food at the cost of the small farmer. And it would give people options to decide what to eat. Many already grow their own gardens. It's better to grow your own. Just because you see organic produce at the supermarket doesn't mean that the farmer gets a fair price from the sale of that product.
And those who can't grow their food can also do something. The idea of fair trade doesn't mean you have to sow your own food. It can mean choosing to eat local foods and thinking about how your food gets to your kitchen table. We know there are many people who want to change their way of life. If every time there is more of us, change will come.
--Gosia Wozniacka: 503-294-5960; gosiawozniacka@news.oregonian.com
Read more!
Tuesday, April 14, 2009
Immigration debate, continued
Another comment-provoking story of mine, this time on the topic of tuition equity. It was interesting to cover, because I got to go to Salem to the capitol building and to sit in on a hearing of the Education Committee. I don't usually cover the political process. It was fascinating to see how a bill makes it - or doesn't make it - through the hoops.
Illegal immigration status, in-state tuition for Oregon colleges?
http://www.oregonlive.com/news/index.ssf/2009/04/illegal_status_instate_tuition.html
by Gosia Wozniacka, The Oregonian
Photo by Randy L. Rasmussen
Monday April 13, 2009
SALEM -- Students who are unlawfully living in the United States would pay in-state tuition at Oregon's public universities rather than steep non-resident tuition under a bill debated by legislators Monday in front of an overflow crowd.
This is the fourth time that Oregon student leaders and administrators are trying to pass such a bill. They argue that affordable public higher education for those who reside in the state -- no matter their legal status -- benefits all Oregonians.
"You have the choice to let students continue their education or deny it and make it more likely they will be more dependent on the state in the future," Wim Wiewel, Portland State University president, told the House Education Committee by speaker phone.
"We're really denying it by charging out-of-state tuition, when the state has already invested so much in them."
House Bill 2939 provides that students who are not U.S. citizens or permanent residents can be considered state residents and pay state tuition if they attended a local high school for at least three years, graduated from it and have been accepted by a state university.
Opponents said these benefits would be another entitlement for illegal immigrants and would violate federal laws.
"The only people who would benefit would be people who are illegally in our country," said Jim Ludwick, president of Oregonians for Immigration Reform. "If you reduce tuition for illegal aliens, American citizens and residents will have to pay more."
An analysis by the Legislative Counsel concluded the bill is not in conflict with federal legislation. Ten states have enacted laws that offer in-state tuition to undocumented students.
About 65,000 undocumented students who have lived in the United States for five years or longer graduate from high school each year. Up to 1,000 of them graduate yearly in Oregon. Only 5 to 10 percent of undocumented graduates go to college, according to a 2007 report from The Urban Institute, a non-partisan research group based in Washington, D.C.
Any student who meets admission requirements can attend Oregon's public universities, regardless of immigration status. But tuition and fees are nearly three times higher for undocumented students -- $19,941 at the University of Oregon, -- a financial barrier that prevents most from attending college, supporters say.
Vidal Fuentes Ramos, 22, told legislators he hoped to enroll at Portland State University to study international business when he graduated from Hillsboro's Glencoe High in 2006.
Fuentes came to Oregon illegally from Puebla, Mexico, with his mother when he was 15 years old. He quickly learned English, graduated with honors and participated in community service activities.
He was a peer mediator, an academic tutor and a member of the speech and debate team. As vice president of the Hispanic Club, he organized food and clothes drives for the needy. Every summer, he volunteered at a homeless shelter and with a drug, alcohol and suicide prevention hot line.
"Community service has been one of the biggest parts of my life here," Fuentes said.
Because he couldn't afford PSU, Fuentes enrolled at Portland Community College. He graduates this spring with an associate's degree in business. He hopes to become a naturalized U.S. citizen.
"It's time to stop judging undocumented students by the decisions their parents made," Fuentes said, "and start judging them by their own actions, by their willingness to improve Oregon."
If approved, the new law would start in fall 2010. Rep. Sara Gelser, chairwoman of the Education Committee, said she was hopeful the bill would move forward this time:
"We can't be slamming the doors of opportunity to children who can contribute to our state," Gelser said.
-- Gosia Wozniacka: gosiawozniacka@news.oregonian.com
Read more!
Illegal immigration status, in-state tuition for Oregon colleges?
http://www.oregonlive.com/news/index.ssf/2009/04/illegal_status_instate_tuition.html
by Gosia Wozniacka, The Oregonian
Photo by Randy L. Rasmussen
Monday April 13, 2009
SALEM -- Students who are unlawfully living in the United States would pay in-state tuition at Oregon's public universities rather than steep non-resident tuition under a bill debated by legislators Monday in front of an overflow crowd.
This is the fourth time that Oregon student leaders and administrators are trying to pass such a bill. They argue that affordable public higher education for those who reside in the state -- no matter their legal status -- benefits all Oregonians.
"You have the choice to let students continue their education or deny it and make it more likely they will be more dependent on the state in the future," Wim Wiewel, Portland State University president, told the House Education Committee by speaker phone.
"We're really denying it by charging out-of-state tuition, when the state has already invested so much in them."
House Bill 2939 provides that students who are not U.S. citizens or permanent residents can be considered state residents and pay state tuition if they attended a local high school for at least three years, graduated from it and have been accepted by a state university.
Opponents said these benefits would be another entitlement for illegal immigrants and would violate federal laws.
"The only people who would benefit would be people who are illegally in our country," said Jim Ludwick, president of Oregonians for Immigration Reform. "If you reduce tuition for illegal aliens, American citizens and residents will have to pay more."
An analysis by the Legislative Counsel concluded the bill is not in conflict with federal legislation. Ten states have enacted laws that offer in-state tuition to undocumented students.
About 65,000 undocumented students who have lived in the United States for five years or longer graduate from high school each year. Up to 1,000 of them graduate yearly in Oregon. Only 5 to 10 percent of undocumented graduates go to college, according to a 2007 report from The Urban Institute, a non-partisan research group based in Washington, D.C.
Any student who meets admission requirements can attend Oregon's public universities, regardless of immigration status. But tuition and fees are nearly three times higher for undocumented students -- $19,941 at the University of Oregon, -- a financial barrier that prevents most from attending college, supporters say.
Vidal Fuentes Ramos, 22, told legislators he hoped to enroll at Portland State University to study international business when he graduated from Hillsboro's Glencoe High in 2006.
Fuentes came to Oregon illegally from Puebla, Mexico, with his mother when he was 15 years old. He quickly learned English, graduated with honors and participated in community service activities.
He was a peer mediator, an academic tutor and a member of the speech and debate team. As vice president of the Hispanic Club, he organized food and clothes drives for the needy. Every summer, he volunteered at a homeless shelter and with a drug, alcohol and suicide prevention hot line.
"Community service has been one of the biggest parts of my life here," Fuentes said.
Because he couldn't afford PSU, Fuentes enrolled at Portland Community College. He graduates this spring with an associate's degree in business. He hopes to become a naturalized U.S. citizen.
"It's time to stop judging undocumented students by the decisions their parents made," Fuentes said, "and start judging them by their own actions, by their willingness to improve Oregon."
If approved, the new law would start in fall 2010. Rep. Sara Gelser, chairwoman of the Education Committee, said she was hopeful the bill would move forward this time:
"We can't be slamming the doors of opportunity to children who can contribute to our state," Gelser said.
-- Gosia Wozniacka: gosiawozniacka@news.oregonian.com
Read more!
Wednesday, April 8, 2009
Voices
Imagined voices, and beloved, too,
of those who died, or of those who are
lost unto us like the dead.
Sometimes in our dreams they speak to us;
sometimes in its thought the mind will hear them.
And with their sound for a moment there return
sounds from the first poetry of our life-
like music, in the night, far off, that fades away.
--C. P. Cavafy
And here is the rest of it. Read more!
of those who died, or of those who are
lost unto us like the dead.
Sometimes in our dreams they speak to us;
sometimes in its thought the mind will hear them.
And with their sound for a moment there return
sounds from the first poetry of our life-
like music, in the night, far off, that fades away.
--C. P. Cavafy
And here is the rest of it. Read more!
Tuesday, April 7, 2009
Ellis Island
Bardzo ciekawy artykul dotyczacy emigracji, po Polsku, w Duzym Formacie Gazety Wyborczej. Sa to fragmenty ksiazki. Polecam!
http://wyborcza.pl/1,75480,6436812,Amerykanska_selekcja.html
Amerykańska selekcja
Małgorzata Szejnert
2009-03-31
Rok 1912. Połowa imigrantów żydowskich, włoskich i rosyjskich nie radzi sobie z testami. Zostają uznani za upośledzonych umysłowo.
6 grudnia 1912 roku do portu nowojorskiego wchodzi statek "Königin Luise", dwa maszty, dwa kominy, zbudowany w stoczni Vulcan w Szczecinie. Ma dwieście dwadzieścia pięć miejsc w pierwszej klasie, dwieście trzydzieści pięć w drugiej, tysiąc dziewięćset czterdzieści w najgorszej - na "steerage". Należy do Północnoniemieckiego Lloyda i wypłynął z Bremy pod flagą niemiecką.
Pasażerowie "steerage" przechodzą z bagażami na prom Ellis Island i wysiadają na wyspie.
Gdyby na tym świecie panowała jakakolwiek równowaga, powinny się teraz odezwać wszystkie dzwony i dzwonki - na promie, na nabrzeżu Ellis, w rękach dozorców i na biurkach sekretarek. Prom powinien być ozdobiony chorągiewkami, przynajmniej tak pięknie jak dwadzieścia lat temu, gdy na stacji postawiła nogę pierwsza jej klientka, Annie Moore z Irlandii.
Z promu schodzi Franciszka Jagielska. Wiemy o niej tyle co z listy pasażerów zwanej manifestem, ale wystarczy, żeby mieć pewność - to ta sama Franciszka Jagielska, którą mąż przywoływał do siebie, strasząc, że w "Ameryce dużo żonów można nabyć za małe pieniedze". Franciszka nie mogła się przestraszyć tej groźby, bo list do niej nie dotarł. Zatrzymała go wraz z setkami innych listów z Ameryki carska cenzura.
"Pochodzenie: Rosja, polskie
Ostatnie miejsce zamieszkania: Dulsk, Rosja
Wiek w dniu przybycia: 42
Stan cywilny: Mężatka
Wzrost: 5 stóp, 3 cale [metr sześćdziesiąt]
Ile ma pieniędzy: Nie ma
Czy była przedtem w Stanach: Nie
Z kim płynie: Sama
Kto kupił bilet: Mąż
Gdzie mąż mieszka: W Pensylwanii, Pittsburgh [nazwa miasta niezupełnie czytelna]
Dokąd się udaje: Do męża
Umie czytać, pisać: Nie
Poligamistka, anarchistka: Nie, nie
Zdeformowana, kaleka: Nie
Stan zdrowia, fizyczny, umysłowy: Dobry
Budowa ciała: Foremna
Włosy: Blond
Oczy: Niebieskie
Znaki szczególne: Brak"
Nikt jednak nie wita Franciszki Jagielskiej ani dzwonkiem, ani chorągiewką. Być może przyjechał z Pittsburgha mąż Józef. Miejmy nadzieję, że Franciszkę wpuszczono do Stanów. Nie ma kaucji dwudziestu pięciu dolarów wprowadzonej niedawno przez komisarza Williamsa, ale na pewno mąż przywiózł jakieś pieniądze. Nie grozi jej za to test z czytania, ciągle nie został wprowadzony.
Peter Mac
Bagażowy Peter Mac w okrągłej służbowej czapce, w białej koszuli i spodniach na szelkach (posada jest dobra i Peterowi zarysował się brzuszek) kieruje ruchem dobytku przywiezionego z różnych stron świata. Niektóre rzeczy, które obserwuje, są oczywiste, a inne ciągle go dziwią. Przyzwyczaił się na przykład do tego, że każda nacja inaczej obwiązuje sznurami swoje toboły - i wie, które pętle i supły zrobiono w bliskiej jego sercu Irlandii (skąd ma żonę), które w Szwecji, które we Włoszech, a które w Szwajcarii.
Bagaże Duńczyków, Szwedów i Norwegów są upchane najbardziej. Według Petera ci ludzie biorą ze sobą więcej niż ktokolwiek inny: materace, piernaty, łóżka, szuflady, krzesła kuchenne, i choćby się im tłumaczyło, że zapłacą krocie za ich transport do miejsca przeznaczenia, nie chcą się z tym rozstać, jak z życiem.
Walizki Anglików i Francuzów są w lepszym stanie niż inne i zdecydowanie najbardziej nowoczesne. Grecy i Arabowie mają toboły wielkie jak góry, zbierają pięćset lub sześćset funtów rozmaitych rzeczy, ugniatają je razem i zawijają w dywany i chusty. Taką sztukę musi czasem nieść sześciu mężczyzn.
Peter, który stoi na straży waliz i tobołów i twierdzi, wbrew rachunkowi prawdopodobieństwa, że nigdy nic nie zagubił, dziwi się zachowaniu Polaków. Wprawdzie w dokumentach podróży są oni zapisani jako Rosjanie, Austriacy lub Niemcy, ale po tylu latach pracy w Castle Garden Peter Mac rozróżnia brzmienie różnych języków. Otóż ludzie, którzy mówią po polsku, nie lubią zdawać bagaży na przechowanie i taszczą je wszędzie ze sobą. Największą wagę przywiązują do pierzyn. Niosą je nieraz na głowie albo ramieniu i podtrzymują jedną ręką, podczas gdy drugą ciągną kufer z uczepionymi do niego dziećmi.
Potokowi ludzi i rzeczy przygląda się także uważnie doktor Victor Safford, któremu zaproponowano posadę lekarza na Ellis Island. Widowisko na Ellis Island tak go fascynuje, że gotów jest przyjąć pensję dużo niższą niż ta, którą ma obecnie, aby poznać bliżej to niezwykłe miejsce. Przewiduje, że dostarczy mu ono wyzwań zawodowych.
Jego także, jak Petera Maca, uderza to, że imigranci nie chcą się rozstać z dobytkiem, i jak przystało na chirurga, zwraca uwagę na niebezpieczne skutki tego uporu. Pół biedy, gdy człowieka taranuje wiklinowy kosz, bo wiklina jednak ustąpi i nie połamie żeber. Gorzej, gdy nacierają pudła i paki najwyraźniej pełne żelaznych obiektów. Należy także uważać na wielkie toboły na ramionach silnych słowiańskich dziewcząt. Te bele "zdają się miękkie i puszyste, ale poza jedną lub dwiema pierzynami zawierają prawdopodobnie parę rusztów do pieca, żelazne czajniki lub garnki i różne inne wschodnioeuropejskie lary i penaty o podstawowym praktycznym znaczeniu".
Jeśli dziewczyna weźmie nagły skręt, każdy, kto ma nieszczęście znaleźć się blisko, odczuje energię, jaką uzyskał ładunek w trakcie obrotu. Najzłośliwsze są jednak zdaniem doktora Safforda te wysoko oceniane przez Petera Maca zgrabne kuferki Anglików - nie tylko twarde, lecz na dodatek okute na rogach, tak że zadają rany.
Sześciosekundowi
Imigranci weszli do wielkiego westybulu na parterze głównego gmachu stacji, a teraz wspinają się na pierwsze piętro (w amerykańskim porządku - na drugie) pod uważnym wzrokiem lekarzy, którzy, jak już wiemy, noszą uniformy przypominające mundury wojskowe. Przybysze z podbitych państw Europy niczego i nikogo nie boją się bardziej niż mundurowych, uosabiających opresję w ich miastach i wioskach, więc czynią wszystko, by zniknąć z pola widzenia, schować się za kimś większym, wsiąknąć w kapotę, zasłonić tobołkiem. Te naiwne sposoby zostały szybko odkryte, skatalogowane, opisane w instrukcjach i lekarze dobrze wiedzą, kogo wyłuskać z tłumu do dalszych badań.
Lekarz inspekcyjny, który obrzuca imigranta szybkim spojrzeniem, musi zwrócić uwagę na sześć elementów: skórę głowy, twarz, szyję, ręce, sposób chodzenia i ogólną kondycję - fizyczną i psychiczną. Jeśli któryś z tych elementów nie jest widoczny gołym okiem, lekarz zatrzymuje imigranta, aby się upewnić, czy nie ma w tym czegoś podejrzanego.
Wysoki kołnierz. Należy go rozpiąć i sprawdzić, czy nie czai się pod nim wole lub wrzód.
Kapelusz. Kryje często strupień woszczynowy albo grzybicę.
Bujne loki. Jak wyżej.
Czapka z daszkiem nasunięta na oczy. Może osłaniać zapalenie spojówek albo jaglicę.
Ręka schowana pod płaszczem, szalem, bagażem. Może się okazać zdeformowana, sparaliżowana, bez palców, ze strupniem.
Bagaże. Mogą maskować wady postawy. Imigrant musi zostawić je na podłodze i przejść bez nich około dziesięciu stóp.
Dzieci powyżej dwóch lat uczepione matki. Matka ma postąpić jak wyżej.
Obliczono, że w dniach większego napływu, kiedy Ellis przyjmuje cztery - pięć tysięcy osób, każdy lekarz ma na zeskanowanie wzrokiem jednego człowieka mniej więcej sześć sekund. O doktorach inspekcyjnych, zwanych także liniowymi, mówi się coraz częściej - "sześciosekundowi".
Jeżeli "sześciosekundowy" coś zauważy i uzna, że potrzebne są dalsze, dokładniejsze badania, musi im nadać kierunek za pomocą kredy. Na ubraniu osoby podejrzanej o defekt psychiczny rysuje X. Jeśli defekt psychiczny jest bardzo prawdopodobny - ujmuje X w kółko. B to grzbiet (back), C - zapalenie spojówek (con junctivitis), CT - jaglica (trachoma), E - inne choroby oczu (eyes), F - twarz (face), Ft - stopy (feet), G - wole (goiter), H - serce (heart), K - przepuklina (hernia), N - szyja (neck), P - badanie i płuca (physical and lungs), Pg - ciąża (pregnancy), Sc - skóra głowy (scalp), S - otępienie (senility).
Czasem nie stosuje się kamuflażu, lecz maluje kredą całe słowo, na ogół na piersiach lub plecach imigranta: ręka, noga, skóra, paznokcie (krótki rzeczownik: nails).
Osoby oznaczone kredą obserwuje teraz inny lekarz, ustawiony w dobrze oświetlonym miejscu, przy wielkim oknie. Nazywają go na wyspie "człowiek oko". Bada dokładniej podejrzane oczy, głowy i ręce. Czasem o coś zapyta - z pomocą tłumacza. Może uwolnić imigranta od podejrzenia albo je potwierdzić. W tym drugim przypadku kieruje pacjenta do któregoś z pokoi lekarskich na dalsze badanie, czasem psychologiczne.
Do 1998 roku historia wyspy nie znała przypadku, by komuś udało się wymknąć z niewoli znaków kredowych. W tymże roku przypłynęła na Ellis osiemdziesięcioczteroletnia Hiszpanka Espuga Manuela Carnero. Wyemigrowała do Ameryki w 1920 roku z matką i bratem. Miała sześć lat, ale zapamiętała, że inspektor oznaczył kredą płaszczyk braciszka. Matka tak szybko i zręcznie ściągnęła z niego ten płaszcz, że nikt niczego nie zauważył. Nie wycofano chłopca z szeregu i nie rozłączono z rodziną. Espuga Manuela Carnero przypłynęła na Ellis, by to opowiedzieć i nagrać, ponieważ nigdy nie jest za późno na mówienie innym, że trzeba walczyć do końca, nawet gdy opór wydaje się beznadziejny.
William Williams
Komisarz Williams podpisuje swoim nazwiskiem regulamin sprzątania na Ellis Island.
Każdy pracownik jest wyposażony w wiadro, twardą miotłę, szorstką gąbkę, szorstkie ręczniki i szmaty, i trzy szczotki różnego rodzaju.
Wszyscy mają pracować z energią, jakiej wymagają prywatne korporacje i indywidualni pracodawcy w mieście Nowy Jork. Kto tego zaniedba, spadnie z listy płac.
Najpierw myje się toalety. Potem dormitoria męskie.
Zdjąć koce. Odłożyć te, które wymagają czyszczenia. Wytrzepać i porządnie złożyć pozostałe. Wszystkie koce zmieniać w poniedziałki i w piątki (to zdanie dopisano ręcznie na dokumencie).
Oczyścić ramy łóżek terpentyną i naftą. Umyć ściany.
Podwiesić równo łóżka na pasach.
Umyć podłogi.
Teraz wszyscy przechodzą do dormitoriów kobiecych. Robią to samo co w męskich.
Potem rozchodzą się do swoich rewirów. Zdezynfekować podłogi karbolem. Zdezynfekować toalety. Umyć pokój zatrzymań kobiet, pokój dochodzeń, pokój agentów kompanii okrętowych.
Między siódmą piętnaście a dziewiątą piętnaście rano napełnić wszystkie zbiorniki na lód.
Stale opróżniać kosze i spluwaczki. Po pierwszym obchodzie zrobić następny. Także w nocy. Wszystko spalić.
We wtorki, czwartki i soboty usunąć insekty z łóżek, grzejników i szczelin.
Zrobić to specjalną maszyną.
Co dziesięć dni umyć okna.
Sprzątacze dzienni (sześćdziesiąt sześć osób, w tym dziewięć kobiet) wypływają na wyspę z Manhattanu o szóstej dwadzieścia rano i pozostają na Ellis Island do piątej trzydzieści po południu. Przerwa na lunch od dwunastej do dwunastej czterdzieści pięć. Załoga nocna liczy piętnaście osób, w tym pięć kobiet.
Nie wiemy, czy komisarz zlecił spisanie tych zasad swemu pracownikowi, na przykład Byronowi Uhlowi, czy sporządził to sam. Nie można wykluczyć, że sam. Jest drobiazgowy.
Kwiatuszek La Guardia
W okresie szczytu imigracyjnego na Ellis Island pracuje trzydziestu sześciu tłumaczy. Według listy sporządzonej w biurze komisarza posługują się następującymi językami: angielskim, arabskim (syryjskim), ormiańskim, albańskim, czeskim, morawskim, słowackim, bośniackim, chorwackim, hercegowińskim, dalmatyńskim, serbskim, słoweńskim, czarnogórskim, macedońskim, węgierskim, bułgarskim, rumuńskim, rosyjskim, rusińskim, polskim, litewskim, duńskim, norweskim, szwedzkim, holenderskim, fińskim, flamandzkim, francuskim, niemieckim, greckim, włoskim, portugalskim, tureckim, perskim, jidysz.
Jednym z najlepszych tłumaczy jest Fiorello, Włoch z pochodzenia, niewysoki, okrągły, ruchliwy, o pogodnej twarzy. Wszyscy go nazywają Kwiatuszek, naruszając poniekąd powagę służby. Nikomu także nie przyjdzie do głowy, i przyjść nie może, że pomijane nazwisko Kwiatuszka będzie kiedyś znane na całym świecie jako nazwa jednego z najbardziej ruchliwych lotnisk w Ameryce, a on sam spoglądać będzie na pasażerów z marmurowego pomnika; rzeźbiarz nadał okrągłym rysom modela energiczną twardość.
Fiorello Raffaele Enrico La Guardia zna następujące języki: włoski, serbsko-chorwacki, niemiecki, jidysz, trochę francuski i naturalnie angielski, bo urodził się w Nowym Jorku. Pracuje na wyspie od niedawna. Przedtem przez parę lat był amerykańskim konsulem w Fiume nad Adriatykiem.
Wszyscy tłumacze są w służbie rządowej USA, ale ciągle jeszcze należą duchowo do kraju, z którego wyszli, do środowiska, które opuścili, i powinność pracy na rzecz rządu i jego ustaw walczy w nich z litością dla przybyszy. To straszny ciężar, bo od przekładu wiele zależy. Zeznania przed radą do specjalnych dochodzeń mogą człowieka uratować, kiedy są zręczne, i mogą pogrzebać, gdy są naiwne, zwłaszcza że rada rozstrzyga setki spraw dziennie i zawsze się śpieszy.
Niektóre ustawy budzą zresztą tyle wątpliwości, że trudno im się podporządkować. Tak jest na przykład z pracą kontraktową.
Na wyspie pracuje grupa inspektorów, którzy pilnują, czy imigranci nie przypłynęli do Stanów Zjednoczonych jako konkurencyjna siła robocza. Według La Guardii ustawa jest sprzeczna ze zdrowym rozsądkiem. Wiadomo, że człowiek emigruje po to, żeby pracować.
Fiorello uważa, że nigdy dosyć ostrożności, gdy się jest imigrantem przed komisją.
"Odpowiadając na pytania inspektorów, imigranci muszą bardzo uważać, bo jeśli ich oczekiwania będą zbyt entuzjastyczne, mogą zostać zatrzymani jako osoby, które przybyły z pogwałceniem prawa o pracy kontraktowej. Ale mogą być także wykluczeni, jeżeli będą zbyt enigmatyczni, nie będą nikogo znali, nie będą wiedzieli, dokąd się udać, aby dostać pracę ".
Tłumacz nie może niczego doradzać, nie może być stroną. Może jednak w odpowiedniej chwili dać do myślenia zawieszeniem głosu albo spojrzeniem. Może rozładować napięcie spokojem, stonować pytanie albo odpowiedź. Jednym słowem - czuwać. To jest potrzebne nie tylko tym, którzy podlegają śledztwu, ale i inspektorom, ponieważ, jak twierdzi La Guardia, większość z nich to porządni ludzie i chcą zachowywać się przyzwoicie.
Tymczasem komisarz Watchorn, którego Fiorello bardzo szanuje i który dał mu od razu bardzo dobrą pensję (tysiąc dwieście dolarów rocznie, zwłaszcza za tak potrzebny język chorwacki), jest stanowczym zwolennikiem ustawy - jako były działacz związkowy. Wprawdzie sam przyjechał przed laty pracować w kopalni, ale wtedy ustawa jeszcze nie obowiązywała, a poza tym wynalazł sobie robotę na własną rękę - no, może z pomocą braci metodystów.
La Guardia, który dziwi się ustawie, dopuszcza jednak do siebie myśl (być może pod wpływem komisarza), że ten akt, ograniczający dopływ siły roboczej, ogranicza też wyzysk w kopalniach, stalowniach, fabrykach samochodów, tkalniach i rzeźniach Ameryki.
Wielki i mały komisarz Watchorn
Ustalenie, czy Robert Watchorn jest wysoki, czy niski, to zadanie prawie niemożliwe. Nie ułatwią tego zdjęcia wykonane przez Augustusa Shermana.
Na pierwszym Sherman ustawił Watchorna i jego zastępcę Josepha Murraya obok człowieka, który nie ma na zdjęciu ani nazwiska, ani imienia. Na odbitce napisano tylko "Rosyjski gigant". Olbrzym, niezmiernie elegancki, w kamizelce, z cylindrem, w ogromnych lśniących kamaszach, opiera protekcjonalnie ręce na ramionach obu urzędników, a jego biała dłoń jest pewnie niewiele mniejsza niż lewe płuco komisarza, nad którym zawisła.
Na drugim zdjęciu Watchorn i Murray stoją obok człowieczka, którego określono jako
"Birmańczyka". Człowieczek ten jest taki maleńki, że zmieściłby się w szufladzie biurka komisarza, i równie wytworny jak olbrzym.
(Obaj, gigant i karzełek, zachowują godność tak jak obdarzony czterema kończynami Perumall Sammy. Nie wiemy, czy ich wpuszczono do Stanów, ale żaden z tych trzech nie wydaje się upośledzony umysłowo ani psychicznie i na pewno nie będzie ciężarem społecznym w kraju, gdzie tak bardzo kocha się rekordy).
Fakt, że Robert Watchorn raz wydaje się mały, a raz wielki, stanowi właściwy komentarz do jego sytuacji. Na tym stanowisku każda decyzja podlega natychmiast krańcowym ocenom.
Komisarz nie pozwala na to, by pobożni chrześcijanie podchodzili na wyspie do Żydów i wciskali im do rąk religijne teksty przetłumaczone na hebrajski lub jidysz. Wyjaśnia, że większość Żydów uciekła do Stanów przed dyskryminacją, także z religijnych powodów, i że zainteresowanie misjonarzy musi w nich budzić niepokój, zwłaszcza gdy okazują je na terenie placówki rządowej. Zyskuje wdzięczność organizacji żydowskich, ale jedno z towarzystw chrześcijańskich skarży się na niego do Białego Domu.
Wyrzuca z Ellis Island prawników, którzy wyciągają z imigrantów ostatnie pieniądze, obiecując im załatwić beznadziejne sprawy. Tę czystkę rozpoczął już William Williams; od roku 1904 do 1908 pozbyto się dwudziestu pięciu takich adwokatów. Tutaj komisarze nie mogą się spodziewać niczyjej wdzięczności.
Robert Watchorn odnosi się do zarządzeń organizacyjnych Williama Williamsa z wielkim szacunkiem, ale wycofuje nałożony przez niego na imigrantów obowiązek pokazania dziesięciu dolarów wraz z biletem do miejsca przeznaczenia w Stanach. Stwierdza, że wiele sprawnych osób deportowano tylko z powodu braku pieniędzy - jako potencjalny ciężar społeczny, podczas gdy z innych względów zasługiwali oni na przyjęcie. Organizacje etniczne przyjmują to z uznaniem, ale zwierzchnicy z niechęcią, bo ich zdaniem komisarz rozluźnił gorset inspekcji.
Za to podczas kadencji Roberta Watchorna w kwietniu 1906 roku z Ellis Island odpływa tysiąc imigrantów wydalonych jako robotnicy kontraktowi. Deportacje budzą rozpacz odrzuconych, gniew wytwórców potrzebujących taniej siły roboczej i aprobatę związkowców.
Trudno odmówić racji Watchornowi, kiedy skarży się swemu zwierzchnikowi w rządzie: - Na tym miejscu nie zadowoliłby nikogo nawet święty z nieba, wspierany przez całą swoją świątobliwość.
Thomas Salmon
Doktor Salmon, którego nie można posądzić o żadne uprzedzenia, twierdzi, że stan zdrowia psychicznego nowej imigracji jest niepokojący. Kiedy jeszcze pracował na Ellis Island, zbadał statystyki oddziałów psychiatrycznych w stanie Nowy Jork. Okazało się, że jest w nich nieproporcjonalnie dużo pacjentów urodzonych poza Stanami Zjednoczonymi. Przybysze spoza Ameryki stanowili dwadzieścia sześć procent populacji stanu, ale aż czterdzieści sześć procent chorych psychicznie w nowojorskich szpitalach.
Doktor Salmon przedstawił następujący rachunek: deportacja pięćdziesięciu dziewięciu imigrantów z powodów psychiatrycznych w 1905 roku zaoszczędziła stanowi Nowy Jork prawie dziewięćdziesiąt tysięcy dolarów. Obliczył to na podstawie kosztów leczenia, utrzymania i oczekiwanej długości życia tych chorych. Była to wówczas ogromna suma. Według doktora Salmona roczna inspekcja imigrantów kosztuje mniej, a na dodatek wydalenie chorych jest aktem profilaktyki wobec USA.
Jak jednak poradzić sobie z oddzieleniem (żeby nie używać słowa "selekcja") chorych umysłowo od zdrowych? Felery fizyczne łatwo zauważyć, załoga Ellis Island ma w tym doskonałą praktykę. Choroby umysłowe są tajemnicze i często ukryte. Ale i w tej dziedzinie medycyny wynaleziono narzędzia diagnozy. Postępowi lekarze w wielkich miastach Europy stosują testy na inteligencję. Pionierem tej metody jest francuski psycholog Alfred Binet. Jego prace trafiają do Stanów dzięki Henry'emu Goddardowi, który rozpoczął karierę życiową jako trener futbolu, nauczyciel łaciny, historii i botaniki w południowej Kalifornii, a z czasem, już jako doktor filozofii, został dyrektorem do spraw badawczych w szkole dla upośledzonej młodzieży w stanie Nowy Jork.
Pracując w tej szkole, tłumaczy na angielski skalę Bineta i rozpowszechnia ją w dziesiątkach tysięcy kopii w Stanach Zjednoczonych.
Wiadomość o tym musi zainteresować Williama Williamsa, nie tylko jako komisarza wyspy imigrantów, ale także jako członka światłego Klubu Uniwersyteckiego. Tak więc w 1910 roku Williams zaprasza Goddarda na Ellis Island w nadziei, że pomoże w diagnozach.
Henry Goddard, mimo iż stosuje postępowe metody badawcze, jest radykalnym eugenikiem i chętnie propagowałby sterylizację upośledzonych. Ale ponieważ obawia się krytyki społecznej, proponuje tylko ich odosobnienie, najlepiej w specjalnych ośrodkach-koloniach.
Zastosowanie na wyspie testów na inteligencję przynosi natychmiastowy efekt - liczba deportacji dramatycznie rośnie.
Połowa imigrantów żydowskich, włoskich i rosyjskich nie radzi sobie z testami. Zostają uznani za "feeble-minded" - upośledzonych umysłowo.
W 1912 roku "New York Times" informuje nie - jak przedtem doktor Salmon - o oszczędnościach wielotysięcznych, ale o milionowych. W tym roku zarządzono prawie o pięćdziesiąt sześć procent deportacji więcej niż w poprzednim.
Liczba chorych psychicznie w szpitalach stanu Nowy Jork zmniejsza się z około dwóch tysięcy trzystu do pięciuset siedemdziesięciorga trojga. Według Stanowej Komisji Szpitalnej cytowanej przez dziennik od 1904 roku pozbyto się ze stanu Nowy Jork prawie pięciu i pół tysiąca pacjentów. Prawie trzy tysiące stu deportowano, a około tysiąca pięciuset wysłano do innych miejsc w Ameryce. Gdyby pozostali w stanie Nowy Jork, kosztowaliby go prawie milion sto tysięcy dolarów rocznie.
Dziewczynka z gór
Fiorello La Guardia zapisał w autobiografii:
"Kilkunastoletnia dziewczynka z gór w północnych Włoszech znalazła się na Ellis Island. Nikt nie znał dobrze jej szczególnego dialektu, a ponieważ wahała się przy odpowiedziach na pytania, których nie rozumiała, została odesłana do szpitala na obserwację. Mogłem wyobrazić sobie skutek, jaki to wywarło na dziewczynce, zawsze starannie chronionej, której nigdy nie pozwolono na przebywanie z mężczyzną sam na sam, gdy lekarz nagle opukał jej kolana, zajrzał w oczy, obrócił na plecy i połaskotał grzbiet, aby wywołać odruchy. Dziecko zbuntowało się - i jak! To był najokrutniejszy przypadek, jaki widziałem kiedykolwiek na wyspie. W dwa tygodnie to dziecko zupełnie oszalało, chociaż kiedy przybyło na Ellis Island, było rozsądne i normalne".
Henry James
Kiedy pisarz Henry James w 1904 roku przypływa z Europy, gdzie spędził większość dojrzałego życia, do Ameryki, z której pochodzi, jest po sześćdziesiątce i cieszy się sławą. Wydał powieści "Daisy Miller", "Portret damy", "Dom na placu Waszyngtona", "Bostończycy". Przygląda się zmianom w swoim starym kraju. Porusza go napływ nowej ludności. Chce zobaczyć bramę Ameryki, stację na Ellis, i komisarz Williams chętnie mu ją pokazuje.
James określa Williama Williamsa jako "wybitnego komisarza tej wspaniałej służby" (imigracyjnej) i składa mu w ten sposób podziękowanie w powieści-eseju "The American Scene" wydanej w 1907 roku.
Jest mu wdzięczny za gościnność i swobodę, za to, że Williams pomógł mu zobaczyć dramat tego miejsca, "przejmujący i niezapomniany".
"Przed tymi drzwiami - pisze James o imigrantach na Ellis - które otwierają się dla nich tylko ze stokrotnymi formalnościami i ceremoniami, z mieleniem i zgrzytaniem klucza, stoją, błagając i czekając, uszeregowani, zbici w stado, podzieleni, podpodzieleni, posortowani, przesiani, obszukani, odkażeni ".
Henry James jest przekonany, że wrażliwy obywatel Stanów Zjednoczonych, któremu zdarzyło się widzieć pracę Ellis Island, nie będzie po powrocie z wyspy tym samym człowiekiem. "Zjadł owoc z drzewa poznania i ten smak na zawsze pozostanie mu w ustach".
* Fragmenty książki-reportażu "Wyspa klucz" Małgorzaty Szejnert, która ukaże się 6 kwietnia nakładem wydawnictwa Znak
Małgorzata Szejnert
Read more!
http://wyborcza.pl/1,75480,6436812,Amerykanska_selekcja.html
Amerykańska selekcja
Małgorzata Szejnert
2009-03-31
Rok 1912. Połowa imigrantów żydowskich, włoskich i rosyjskich nie radzi sobie z testami. Zostają uznani za upośledzonych umysłowo.
6 grudnia 1912 roku do portu nowojorskiego wchodzi statek "Königin Luise", dwa maszty, dwa kominy, zbudowany w stoczni Vulcan w Szczecinie. Ma dwieście dwadzieścia pięć miejsc w pierwszej klasie, dwieście trzydzieści pięć w drugiej, tysiąc dziewięćset czterdzieści w najgorszej - na "steerage". Należy do Północnoniemieckiego Lloyda i wypłynął z Bremy pod flagą niemiecką.
Pasażerowie "steerage" przechodzą z bagażami na prom Ellis Island i wysiadają na wyspie.
Gdyby na tym świecie panowała jakakolwiek równowaga, powinny się teraz odezwać wszystkie dzwony i dzwonki - na promie, na nabrzeżu Ellis, w rękach dozorców i na biurkach sekretarek. Prom powinien być ozdobiony chorągiewkami, przynajmniej tak pięknie jak dwadzieścia lat temu, gdy na stacji postawiła nogę pierwsza jej klientka, Annie Moore z Irlandii.
Z promu schodzi Franciszka Jagielska. Wiemy o niej tyle co z listy pasażerów zwanej manifestem, ale wystarczy, żeby mieć pewność - to ta sama Franciszka Jagielska, którą mąż przywoływał do siebie, strasząc, że w "Ameryce dużo żonów można nabyć za małe pieniedze". Franciszka nie mogła się przestraszyć tej groźby, bo list do niej nie dotarł. Zatrzymała go wraz z setkami innych listów z Ameryki carska cenzura.
"Pochodzenie: Rosja, polskie
Ostatnie miejsce zamieszkania: Dulsk, Rosja
Wiek w dniu przybycia: 42
Stan cywilny: Mężatka
Wzrost: 5 stóp, 3 cale [metr sześćdziesiąt]
Ile ma pieniędzy: Nie ma
Czy była przedtem w Stanach: Nie
Z kim płynie: Sama
Kto kupił bilet: Mąż
Gdzie mąż mieszka: W Pensylwanii, Pittsburgh [nazwa miasta niezupełnie czytelna]
Dokąd się udaje: Do męża
Umie czytać, pisać: Nie
Poligamistka, anarchistka: Nie, nie
Zdeformowana, kaleka: Nie
Stan zdrowia, fizyczny, umysłowy: Dobry
Budowa ciała: Foremna
Włosy: Blond
Oczy: Niebieskie
Znaki szczególne: Brak"
Nikt jednak nie wita Franciszki Jagielskiej ani dzwonkiem, ani chorągiewką. Być może przyjechał z Pittsburgha mąż Józef. Miejmy nadzieję, że Franciszkę wpuszczono do Stanów. Nie ma kaucji dwudziestu pięciu dolarów wprowadzonej niedawno przez komisarza Williamsa, ale na pewno mąż przywiózł jakieś pieniądze. Nie grozi jej za to test z czytania, ciągle nie został wprowadzony.
Peter Mac
Bagażowy Peter Mac w okrągłej służbowej czapce, w białej koszuli i spodniach na szelkach (posada jest dobra i Peterowi zarysował się brzuszek) kieruje ruchem dobytku przywiezionego z różnych stron świata. Niektóre rzeczy, które obserwuje, są oczywiste, a inne ciągle go dziwią. Przyzwyczaił się na przykład do tego, że każda nacja inaczej obwiązuje sznurami swoje toboły - i wie, które pętle i supły zrobiono w bliskiej jego sercu Irlandii (skąd ma żonę), które w Szwecji, które we Włoszech, a które w Szwajcarii.
Bagaże Duńczyków, Szwedów i Norwegów są upchane najbardziej. Według Petera ci ludzie biorą ze sobą więcej niż ktokolwiek inny: materace, piernaty, łóżka, szuflady, krzesła kuchenne, i choćby się im tłumaczyło, że zapłacą krocie za ich transport do miejsca przeznaczenia, nie chcą się z tym rozstać, jak z życiem.
Walizki Anglików i Francuzów są w lepszym stanie niż inne i zdecydowanie najbardziej nowoczesne. Grecy i Arabowie mają toboły wielkie jak góry, zbierają pięćset lub sześćset funtów rozmaitych rzeczy, ugniatają je razem i zawijają w dywany i chusty. Taką sztukę musi czasem nieść sześciu mężczyzn.
Peter, który stoi na straży waliz i tobołów i twierdzi, wbrew rachunkowi prawdopodobieństwa, że nigdy nic nie zagubił, dziwi się zachowaniu Polaków. Wprawdzie w dokumentach podróży są oni zapisani jako Rosjanie, Austriacy lub Niemcy, ale po tylu latach pracy w Castle Garden Peter Mac rozróżnia brzmienie różnych języków. Otóż ludzie, którzy mówią po polsku, nie lubią zdawać bagaży na przechowanie i taszczą je wszędzie ze sobą. Największą wagę przywiązują do pierzyn. Niosą je nieraz na głowie albo ramieniu i podtrzymują jedną ręką, podczas gdy drugą ciągną kufer z uczepionymi do niego dziećmi.
Potokowi ludzi i rzeczy przygląda się także uważnie doktor Victor Safford, któremu zaproponowano posadę lekarza na Ellis Island. Widowisko na Ellis Island tak go fascynuje, że gotów jest przyjąć pensję dużo niższą niż ta, którą ma obecnie, aby poznać bliżej to niezwykłe miejsce. Przewiduje, że dostarczy mu ono wyzwań zawodowych.
Jego także, jak Petera Maca, uderza to, że imigranci nie chcą się rozstać z dobytkiem, i jak przystało na chirurga, zwraca uwagę na niebezpieczne skutki tego uporu. Pół biedy, gdy człowieka taranuje wiklinowy kosz, bo wiklina jednak ustąpi i nie połamie żeber. Gorzej, gdy nacierają pudła i paki najwyraźniej pełne żelaznych obiektów. Należy także uważać na wielkie toboły na ramionach silnych słowiańskich dziewcząt. Te bele "zdają się miękkie i puszyste, ale poza jedną lub dwiema pierzynami zawierają prawdopodobnie parę rusztów do pieca, żelazne czajniki lub garnki i różne inne wschodnioeuropejskie lary i penaty o podstawowym praktycznym znaczeniu".
Jeśli dziewczyna weźmie nagły skręt, każdy, kto ma nieszczęście znaleźć się blisko, odczuje energię, jaką uzyskał ładunek w trakcie obrotu. Najzłośliwsze są jednak zdaniem doktora Safforda te wysoko oceniane przez Petera Maca zgrabne kuferki Anglików - nie tylko twarde, lecz na dodatek okute na rogach, tak że zadają rany.
Sześciosekundowi
Imigranci weszli do wielkiego westybulu na parterze głównego gmachu stacji, a teraz wspinają się na pierwsze piętro (w amerykańskim porządku - na drugie) pod uważnym wzrokiem lekarzy, którzy, jak już wiemy, noszą uniformy przypominające mundury wojskowe. Przybysze z podbitych państw Europy niczego i nikogo nie boją się bardziej niż mundurowych, uosabiających opresję w ich miastach i wioskach, więc czynią wszystko, by zniknąć z pola widzenia, schować się za kimś większym, wsiąknąć w kapotę, zasłonić tobołkiem. Te naiwne sposoby zostały szybko odkryte, skatalogowane, opisane w instrukcjach i lekarze dobrze wiedzą, kogo wyłuskać z tłumu do dalszych badań.
Lekarz inspekcyjny, który obrzuca imigranta szybkim spojrzeniem, musi zwrócić uwagę na sześć elementów: skórę głowy, twarz, szyję, ręce, sposób chodzenia i ogólną kondycję - fizyczną i psychiczną. Jeśli któryś z tych elementów nie jest widoczny gołym okiem, lekarz zatrzymuje imigranta, aby się upewnić, czy nie ma w tym czegoś podejrzanego.
Wysoki kołnierz. Należy go rozpiąć i sprawdzić, czy nie czai się pod nim wole lub wrzód.
Kapelusz. Kryje często strupień woszczynowy albo grzybicę.
Bujne loki. Jak wyżej.
Czapka z daszkiem nasunięta na oczy. Może osłaniać zapalenie spojówek albo jaglicę.
Ręka schowana pod płaszczem, szalem, bagażem. Może się okazać zdeformowana, sparaliżowana, bez palców, ze strupniem.
Bagaże. Mogą maskować wady postawy. Imigrant musi zostawić je na podłodze i przejść bez nich około dziesięciu stóp.
Dzieci powyżej dwóch lat uczepione matki. Matka ma postąpić jak wyżej.
Obliczono, że w dniach większego napływu, kiedy Ellis przyjmuje cztery - pięć tysięcy osób, każdy lekarz ma na zeskanowanie wzrokiem jednego człowieka mniej więcej sześć sekund. O doktorach inspekcyjnych, zwanych także liniowymi, mówi się coraz częściej - "sześciosekundowi".
Jeżeli "sześciosekundowy" coś zauważy i uzna, że potrzebne są dalsze, dokładniejsze badania, musi im nadać kierunek za pomocą kredy. Na ubraniu osoby podejrzanej o defekt psychiczny rysuje X. Jeśli defekt psychiczny jest bardzo prawdopodobny - ujmuje X w kółko. B to grzbiet (back), C - zapalenie spojówek (con junctivitis), CT - jaglica (trachoma), E - inne choroby oczu (eyes), F - twarz (face), Ft - stopy (feet), G - wole (goiter), H - serce (heart), K - przepuklina (hernia), N - szyja (neck), P - badanie i płuca (physical and lungs), Pg - ciąża (pregnancy), Sc - skóra głowy (scalp), S - otępienie (senility).
Czasem nie stosuje się kamuflażu, lecz maluje kredą całe słowo, na ogół na piersiach lub plecach imigranta: ręka, noga, skóra, paznokcie (krótki rzeczownik: nails).
Osoby oznaczone kredą obserwuje teraz inny lekarz, ustawiony w dobrze oświetlonym miejscu, przy wielkim oknie. Nazywają go na wyspie "człowiek oko". Bada dokładniej podejrzane oczy, głowy i ręce. Czasem o coś zapyta - z pomocą tłumacza. Może uwolnić imigranta od podejrzenia albo je potwierdzić. W tym drugim przypadku kieruje pacjenta do któregoś z pokoi lekarskich na dalsze badanie, czasem psychologiczne.
Do 1998 roku historia wyspy nie znała przypadku, by komuś udało się wymknąć z niewoli znaków kredowych. W tymże roku przypłynęła na Ellis osiemdziesięcioczteroletnia Hiszpanka Espuga Manuela Carnero. Wyemigrowała do Ameryki w 1920 roku z matką i bratem. Miała sześć lat, ale zapamiętała, że inspektor oznaczył kredą płaszczyk braciszka. Matka tak szybko i zręcznie ściągnęła z niego ten płaszcz, że nikt niczego nie zauważył. Nie wycofano chłopca z szeregu i nie rozłączono z rodziną. Espuga Manuela Carnero przypłynęła na Ellis, by to opowiedzieć i nagrać, ponieważ nigdy nie jest za późno na mówienie innym, że trzeba walczyć do końca, nawet gdy opór wydaje się beznadziejny.
William Williams
Komisarz Williams podpisuje swoim nazwiskiem regulamin sprzątania na Ellis Island.
Każdy pracownik jest wyposażony w wiadro, twardą miotłę, szorstką gąbkę, szorstkie ręczniki i szmaty, i trzy szczotki różnego rodzaju.
Wszyscy mają pracować z energią, jakiej wymagają prywatne korporacje i indywidualni pracodawcy w mieście Nowy Jork. Kto tego zaniedba, spadnie z listy płac.
Najpierw myje się toalety. Potem dormitoria męskie.
Zdjąć koce. Odłożyć te, które wymagają czyszczenia. Wytrzepać i porządnie złożyć pozostałe. Wszystkie koce zmieniać w poniedziałki i w piątki (to zdanie dopisano ręcznie na dokumencie).
Oczyścić ramy łóżek terpentyną i naftą. Umyć ściany.
Podwiesić równo łóżka na pasach.
Umyć podłogi.
Teraz wszyscy przechodzą do dormitoriów kobiecych. Robią to samo co w męskich.
Potem rozchodzą się do swoich rewirów. Zdezynfekować podłogi karbolem. Zdezynfekować toalety. Umyć pokój zatrzymań kobiet, pokój dochodzeń, pokój agentów kompanii okrętowych.
Między siódmą piętnaście a dziewiątą piętnaście rano napełnić wszystkie zbiorniki na lód.
Stale opróżniać kosze i spluwaczki. Po pierwszym obchodzie zrobić następny. Także w nocy. Wszystko spalić.
We wtorki, czwartki i soboty usunąć insekty z łóżek, grzejników i szczelin.
Zrobić to specjalną maszyną.
Co dziesięć dni umyć okna.
Sprzątacze dzienni (sześćdziesiąt sześć osób, w tym dziewięć kobiet) wypływają na wyspę z Manhattanu o szóstej dwadzieścia rano i pozostają na Ellis Island do piątej trzydzieści po południu. Przerwa na lunch od dwunastej do dwunastej czterdzieści pięć. Załoga nocna liczy piętnaście osób, w tym pięć kobiet.
Nie wiemy, czy komisarz zlecił spisanie tych zasad swemu pracownikowi, na przykład Byronowi Uhlowi, czy sporządził to sam. Nie można wykluczyć, że sam. Jest drobiazgowy.
Kwiatuszek La Guardia
W okresie szczytu imigracyjnego na Ellis Island pracuje trzydziestu sześciu tłumaczy. Według listy sporządzonej w biurze komisarza posługują się następującymi językami: angielskim, arabskim (syryjskim), ormiańskim, albańskim, czeskim, morawskim, słowackim, bośniackim, chorwackim, hercegowińskim, dalmatyńskim, serbskim, słoweńskim, czarnogórskim, macedońskim, węgierskim, bułgarskim, rumuńskim, rosyjskim, rusińskim, polskim, litewskim, duńskim, norweskim, szwedzkim, holenderskim, fińskim, flamandzkim, francuskim, niemieckim, greckim, włoskim, portugalskim, tureckim, perskim, jidysz.
Jednym z najlepszych tłumaczy jest Fiorello, Włoch z pochodzenia, niewysoki, okrągły, ruchliwy, o pogodnej twarzy. Wszyscy go nazywają Kwiatuszek, naruszając poniekąd powagę służby. Nikomu także nie przyjdzie do głowy, i przyjść nie może, że pomijane nazwisko Kwiatuszka będzie kiedyś znane na całym świecie jako nazwa jednego z najbardziej ruchliwych lotnisk w Ameryce, a on sam spoglądać będzie na pasażerów z marmurowego pomnika; rzeźbiarz nadał okrągłym rysom modela energiczną twardość.
Fiorello Raffaele Enrico La Guardia zna następujące języki: włoski, serbsko-chorwacki, niemiecki, jidysz, trochę francuski i naturalnie angielski, bo urodził się w Nowym Jorku. Pracuje na wyspie od niedawna. Przedtem przez parę lat był amerykańskim konsulem w Fiume nad Adriatykiem.
Wszyscy tłumacze są w służbie rządowej USA, ale ciągle jeszcze należą duchowo do kraju, z którego wyszli, do środowiska, które opuścili, i powinność pracy na rzecz rządu i jego ustaw walczy w nich z litością dla przybyszy. To straszny ciężar, bo od przekładu wiele zależy. Zeznania przed radą do specjalnych dochodzeń mogą człowieka uratować, kiedy są zręczne, i mogą pogrzebać, gdy są naiwne, zwłaszcza że rada rozstrzyga setki spraw dziennie i zawsze się śpieszy.
Niektóre ustawy budzą zresztą tyle wątpliwości, że trudno im się podporządkować. Tak jest na przykład z pracą kontraktową.
Na wyspie pracuje grupa inspektorów, którzy pilnują, czy imigranci nie przypłynęli do Stanów Zjednoczonych jako konkurencyjna siła robocza. Według La Guardii ustawa jest sprzeczna ze zdrowym rozsądkiem. Wiadomo, że człowiek emigruje po to, żeby pracować.
Fiorello uważa, że nigdy dosyć ostrożności, gdy się jest imigrantem przed komisją.
"Odpowiadając na pytania inspektorów, imigranci muszą bardzo uważać, bo jeśli ich oczekiwania będą zbyt entuzjastyczne, mogą zostać zatrzymani jako osoby, które przybyły z pogwałceniem prawa o pracy kontraktowej. Ale mogą być także wykluczeni, jeżeli będą zbyt enigmatyczni, nie będą nikogo znali, nie będą wiedzieli, dokąd się udać, aby dostać pracę ".
Tłumacz nie może niczego doradzać, nie może być stroną. Może jednak w odpowiedniej chwili dać do myślenia zawieszeniem głosu albo spojrzeniem. Może rozładować napięcie spokojem, stonować pytanie albo odpowiedź. Jednym słowem - czuwać. To jest potrzebne nie tylko tym, którzy podlegają śledztwu, ale i inspektorom, ponieważ, jak twierdzi La Guardia, większość z nich to porządni ludzie i chcą zachowywać się przyzwoicie.
Tymczasem komisarz Watchorn, którego Fiorello bardzo szanuje i który dał mu od razu bardzo dobrą pensję (tysiąc dwieście dolarów rocznie, zwłaszcza za tak potrzebny język chorwacki), jest stanowczym zwolennikiem ustawy - jako były działacz związkowy. Wprawdzie sam przyjechał przed laty pracować w kopalni, ale wtedy ustawa jeszcze nie obowiązywała, a poza tym wynalazł sobie robotę na własną rękę - no, może z pomocą braci metodystów.
La Guardia, który dziwi się ustawie, dopuszcza jednak do siebie myśl (być może pod wpływem komisarza), że ten akt, ograniczający dopływ siły roboczej, ogranicza też wyzysk w kopalniach, stalowniach, fabrykach samochodów, tkalniach i rzeźniach Ameryki.
Wielki i mały komisarz Watchorn
Ustalenie, czy Robert Watchorn jest wysoki, czy niski, to zadanie prawie niemożliwe. Nie ułatwią tego zdjęcia wykonane przez Augustusa Shermana.
Na pierwszym Sherman ustawił Watchorna i jego zastępcę Josepha Murraya obok człowieka, który nie ma na zdjęciu ani nazwiska, ani imienia. Na odbitce napisano tylko "Rosyjski gigant". Olbrzym, niezmiernie elegancki, w kamizelce, z cylindrem, w ogromnych lśniących kamaszach, opiera protekcjonalnie ręce na ramionach obu urzędników, a jego biała dłoń jest pewnie niewiele mniejsza niż lewe płuco komisarza, nad którym zawisła.
Na drugim zdjęciu Watchorn i Murray stoją obok człowieczka, którego określono jako
"Birmańczyka". Człowieczek ten jest taki maleńki, że zmieściłby się w szufladzie biurka komisarza, i równie wytworny jak olbrzym.
(Obaj, gigant i karzełek, zachowują godność tak jak obdarzony czterema kończynami Perumall Sammy. Nie wiemy, czy ich wpuszczono do Stanów, ale żaden z tych trzech nie wydaje się upośledzony umysłowo ani psychicznie i na pewno nie będzie ciężarem społecznym w kraju, gdzie tak bardzo kocha się rekordy).
Fakt, że Robert Watchorn raz wydaje się mały, a raz wielki, stanowi właściwy komentarz do jego sytuacji. Na tym stanowisku każda decyzja podlega natychmiast krańcowym ocenom.
Komisarz nie pozwala na to, by pobożni chrześcijanie podchodzili na wyspie do Żydów i wciskali im do rąk religijne teksty przetłumaczone na hebrajski lub jidysz. Wyjaśnia, że większość Żydów uciekła do Stanów przed dyskryminacją, także z religijnych powodów, i że zainteresowanie misjonarzy musi w nich budzić niepokój, zwłaszcza gdy okazują je na terenie placówki rządowej. Zyskuje wdzięczność organizacji żydowskich, ale jedno z towarzystw chrześcijańskich skarży się na niego do Białego Domu.
Wyrzuca z Ellis Island prawników, którzy wyciągają z imigrantów ostatnie pieniądze, obiecując im załatwić beznadziejne sprawy. Tę czystkę rozpoczął już William Williams; od roku 1904 do 1908 pozbyto się dwudziestu pięciu takich adwokatów. Tutaj komisarze nie mogą się spodziewać niczyjej wdzięczności.
Robert Watchorn odnosi się do zarządzeń organizacyjnych Williama Williamsa z wielkim szacunkiem, ale wycofuje nałożony przez niego na imigrantów obowiązek pokazania dziesięciu dolarów wraz z biletem do miejsca przeznaczenia w Stanach. Stwierdza, że wiele sprawnych osób deportowano tylko z powodu braku pieniędzy - jako potencjalny ciężar społeczny, podczas gdy z innych względów zasługiwali oni na przyjęcie. Organizacje etniczne przyjmują to z uznaniem, ale zwierzchnicy z niechęcią, bo ich zdaniem komisarz rozluźnił gorset inspekcji.
Za to podczas kadencji Roberta Watchorna w kwietniu 1906 roku z Ellis Island odpływa tysiąc imigrantów wydalonych jako robotnicy kontraktowi. Deportacje budzą rozpacz odrzuconych, gniew wytwórców potrzebujących taniej siły roboczej i aprobatę związkowców.
Trudno odmówić racji Watchornowi, kiedy skarży się swemu zwierzchnikowi w rządzie: - Na tym miejscu nie zadowoliłby nikogo nawet święty z nieba, wspierany przez całą swoją świątobliwość.
Thomas Salmon
Doktor Salmon, którego nie można posądzić o żadne uprzedzenia, twierdzi, że stan zdrowia psychicznego nowej imigracji jest niepokojący. Kiedy jeszcze pracował na Ellis Island, zbadał statystyki oddziałów psychiatrycznych w stanie Nowy Jork. Okazało się, że jest w nich nieproporcjonalnie dużo pacjentów urodzonych poza Stanami Zjednoczonymi. Przybysze spoza Ameryki stanowili dwadzieścia sześć procent populacji stanu, ale aż czterdzieści sześć procent chorych psychicznie w nowojorskich szpitalach.
Doktor Salmon przedstawił następujący rachunek: deportacja pięćdziesięciu dziewięciu imigrantów z powodów psychiatrycznych w 1905 roku zaoszczędziła stanowi Nowy Jork prawie dziewięćdziesiąt tysięcy dolarów. Obliczył to na podstawie kosztów leczenia, utrzymania i oczekiwanej długości życia tych chorych. Była to wówczas ogromna suma. Według doktora Salmona roczna inspekcja imigrantów kosztuje mniej, a na dodatek wydalenie chorych jest aktem profilaktyki wobec USA.
Jak jednak poradzić sobie z oddzieleniem (żeby nie używać słowa "selekcja") chorych umysłowo od zdrowych? Felery fizyczne łatwo zauważyć, załoga Ellis Island ma w tym doskonałą praktykę. Choroby umysłowe są tajemnicze i często ukryte. Ale i w tej dziedzinie medycyny wynaleziono narzędzia diagnozy. Postępowi lekarze w wielkich miastach Europy stosują testy na inteligencję. Pionierem tej metody jest francuski psycholog Alfred Binet. Jego prace trafiają do Stanów dzięki Henry'emu Goddardowi, który rozpoczął karierę życiową jako trener futbolu, nauczyciel łaciny, historii i botaniki w południowej Kalifornii, a z czasem, już jako doktor filozofii, został dyrektorem do spraw badawczych w szkole dla upośledzonej młodzieży w stanie Nowy Jork.
Pracując w tej szkole, tłumaczy na angielski skalę Bineta i rozpowszechnia ją w dziesiątkach tysięcy kopii w Stanach Zjednoczonych.
Wiadomość o tym musi zainteresować Williama Williamsa, nie tylko jako komisarza wyspy imigrantów, ale także jako członka światłego Klubu Uniwersyteckiego. Tak więc w 1910 roku Williams zaprasza Goddarda na Ellis Island w nadziei, że pomoże w diagnozach.
Henry Goddard, mimo iż stosuje postępowe metody badawcze, jest radykalnym eugenikiem i chętnie propagowałby sterylizację upośledzonych. Ale ponieważ obawia się krytyki społecznej, proponuje tylko ich odosobnienie, najlepiej w specjalnych ośrodkach-koloniach.
Zastosowanie na wyspie testów na inteligencję przynosi natychmiastowy efekt - liczba deportacji dramatycznie rośnie.
Połowa imigrantów żydowskich, włoskich i rosyjskich nie radzi sobie z testami. Zostają uznani za "feeble-minded" - upośledzonych umysłowo.
W 1912 roku "New York Times" informuje nie - jak przedtem doktor Salmon - o oszczędnościach wielotysięcznych, ale o milionowych. W tym roku zarządzono prawie o pięćdziesiąt sześć procent deportacji więcej niż w poprzednim.
Liczba chorych psychicznie w szpitalach stanu Nowy Jork zmniejsza się z około dwóch tysięcy trzystu do pięciuset siedemdziesięciorga trojga. Według Stanowej Komisji Szpitalnej cytowanej przez dziennik od 1904 roku pozbyto się ze stanu Nowy Jork prawie pięciu i pół tysiąca pacjentów. Prawie trzy tysiące stu deportowano, a około tysiąca pięciuset wysłano do innych miejsc w Ameryce. Gdyby pozostali w stanie Nowy Jork, kosztowaliby go prawie milion sto tysięcy dolarów rocznie.
Dziewczynka z gór
Fiorello La Guardia zapisał w autobiografii:
"Kilkunastoletnia dziewczynka z gór w północnych Włoszech znalazła się na Ellis Island. Nikt nie znał dobrze jej szczególnego dialektu, a ponieważ wahała się przy odpowiedziach na pytania, których nie rozumiała, została odesłana do szpitala na obserwację. Mogłem wyobrazić sobie skutek, jaki to wywarło na dziewczynce, zawsze starannie chronionej, której nigdy nie pozwolono na przebywanie z mężczyzną sam na sam, gdy lekarz nagle opukał jej kolana, zajrzał w oczy, obrócił na plecy i połaskotał grzbiet, aby wywołać odruchy. Dziecko zbuntowało się - i jak! To był najokrutniejszy przypadek, jaki widziałem kiedykolwiek na wyspie. W dwa tygodnie to dziecko zupełnie oszalało, chociaż kiedy przybyło na Ellis Island, było rozsądne i normalne".
Henry James
Kiedy pisarz Henry James w 1904 roku przypływa z Europy, gdzie spędził większość dojrzałego życia, do Ameryki, z której pochodzi, jest po sześćdziesiątce i cieszy się sławą. Wydał powieści "Daisy Miller", "Portret damy", "Dom na placu Waszyngtona", "Bostończycy". Przygląda się zmianom w swoim starym kraju. Porusza go napływ nowej ludności. Chce zobaczyć bramę Ameryki, stację na Ellis, i komisarz Williams chętnie mu ją pokazuje.
James określa Williama Williamsa jako "wybitnego komisarza tej wspaniałej służby" (imigracyjnej) i składa mu w ten sposób podziękowanie w powieści-eseju "The American Scene" wydanej w 1907 roku.
Jest mu wdzięczny za gościnność i swobodę, za to, że Williams pomógł mu zobaczyć dramat tego miejsca, "przejmujący i niezapomniany".
"Przed tymi drzwiami - pisze James o imigrantach na Ellis - które otwierają się dla nich tylko ze stokrotnymi formalnościami i ceremoniami, z mieleniem i zgrzytaniem klucza, stoją, błagając i czekając, uszeregowani, zbici w stado, podzieleni, podpodzieleni, posortowani, przesiani, obszukani, odkażeni ".
Henry James jest przekonany, że wrażliwy obywatel Stanów Zjednoczonych, któremu zdarzyło się widzieć pracę Ellis Island, nie będzie po powrocie z wyspy tym samym człowiekiem. "Zjadł owoc z drzewa poznania i ten smak na zawsze pozostanie mu w ustach".
* Fragmenty książki-reportażu "Wyspa klucz" Małgorzaty Szejnert, która ukaże się 6 kwietnia nakładem wydawnictwa Znak
Małgorzata Szejnert
Read more!
Sunday, April 5, 2009
food revolution
Is a Food Revolution Now in Season?
http://www.nytimes.com/2009/03/22/business/22food.html
By ANDREW MARTIN
The New York Times
Published: March 21, 2009
ANAHEIM, Calif. -- AS tens of thousands of people recently strolled among booths of the nation’s largest organic and natural foods show here, munching on fair-trade chocolate and sipping organic wine, a few dozen pioneers of the industry sneaked off to an out-of-the-way conference room.
Although unit sales of organic food have leveled off and even declined lately, versus a year earlier, the mood among those crowded into the conference room was upbeat as they awaited a private screening of a documentary called “Food Inc.” — a withering critique of agribusiness and industrially produced food.
They also gathered to relish their changing political fortunes, courtesy of the Obama administration.
“This has never been just about business,” said Gary Hirshberg, chief executive of Stonyfield Farm, the maker of organic yogurt. “We are here to change the world. We dreamt for decades of having this moment.”
After being largely ignored for years by Washington, advocates of organic and locally grown food have found a receptive ear in the White House, which has vowed to encourage a more nutritious and sustainable food supply.
To read the rest, go to: http://www.nytimes.com/2009/03/22/business/22food.html
And here is the rest of it. Read more!
http://www.nytimes.com/2009/03/22/business/22food.html
By ANDREW MARTIN
The New York Times
Published: March 21, 2009
ANAHEIM, Calif. -- AS tens of thousands of people recently strolled among booths of the nation’s largest organic and natural foods show here, munching on fair-trade chocolate and sipping organic wine, a few dozen pioneers of the industry sneaked off to an out-of-the-way conference room.
Although unit sales of organic food have leveled off and even declined lately, versus a year earlier, the mood among those crowded into the conference room was upbeat as they awaited a private screening of a documentary called “Food Inc.” — a withering critique of agribusiness and industrially produced food.
They also gathered to relish their changing political fortunes, courtesy of the Obama administration.
“This has never been just about business,” said Gary Hirshberg, chief executive of Stonyfield Farm, the maker of organic yogurt. “We are here to change the world. We dreamt for decades of having this moment.”
After being largely ignored for years by Washington, advocates of organic and locally grown food have found a receptive ear in the White House, which has vowed to encourage a more nutritious and sustainable food supply.
To read the rest, go to: http://www.nytimes.com/2009/03/22/business/22food.html
And here is the rest of it. Read more!
Thursday, April 2, 2009
Wiosna
Rain has been falling on Portland for days. Today, the sun came out for the first time. Wiosna - Spring! I took a break at work and went for a walk. I discovered a neighborhood nearby, where the streets are lined with flowering trees, wild cherry and plum. It smelled so wonderful!
Przedwczoraj znalazlam - by coincidence - piekny wiersz Szymborskiej pt. "Jablonka". Chociaz to jeszcze nie maj, dzisiaj poczulam sie jak w tym wierszu. (przepraszam za brak polskiej trzcionki)
Jablonka
W raju majowym, pod piekna jablonka,
co sie kwiatami jak smiechem zanosi,
pod nieswiadoma dobrego i zlego,
pod wzruszajaca na to galeziami,
pod niczyja, ktokolwiek powie o niej moja;
pod obciazona tylko przeczuciem owocu,
pod nieciekawa, ktory rok, jaki kraj,
co za planeta i dokad sie toczy,
pod tak malo mi krewna, tak bardzo mi inna,
ze ani nie pociesza mnie, ani nie przeraza,
pod obojetna, cokolwiek sie stanie,
pod drzaca z cierpliwosci kazdym listkiem,
pod niepojeta, jakby mi sie snila,
albo snilo sie wszystko oprocz niej
zbyt zrozumiale i zarozumiale -
pozostac jeszcze, nie wracac do domu.
Do domu wracac chca tylko wiezniowie.
Read more!
Przedwczoraj znalazlam - by coincidence - piekny wiersz Szymborskiej pt. "Jablonka". Chociaz to jeszcze nie maj, dzisiaj poczulam sie jak w tym wierszu. (przepraszam za brak polskiej trzcionki)
Jablonka
W raju majowym, pod piekna jablonka,
co sie kwiatami jak smiechem zanosi,
pod nieswiadoma dobrego i zlego,
pod wzruszajaca na to galeziami,
pod niczyja, ktokolwiek powie o niej moja;
pod obciazona tylko przeczuciem owocu,
pod nieciekawa, ktory rok, jaki kraj,
co za planeta i dokad sie toczy,
pod tak malo mi krewna, tak bardzo mi inna,
ze ani nie pociesza mnie, ani nie przeraza,
pod obojetna, cokolwiek sie stanie,
pod drzaca z cierpliwosci kazdym listkiem,
pod niepojeta, jakby mi sie snila,
albo snilo sie wszystko oprocz niej
zbyt zrozumiale i zarozumiale -
pozostac jeszcze, nie wracac do domu.
Do domu wracac chca tylko wiezniowie.
Read more!
Wednesday, April 1, 2009
The complexities of the immigration debate
My former Oregonian colleague Angie Chuang, now a professor at American University, mentions my recent project in her diversity column on Poynter:
http://www.poynter.org/column.asp?id=58&aid=160739
And here is the rest of it. Read more!
http://www.poynter.org/column.asp?id=58&aid=160739
And here is the rest of it. Read more!
Subscribe to:
Posts (Atom)